वरची चाचणी इनस्क्रिप्ट कीबोर्डवर चालते. खाते नको, शुल्क नाही. पहिल्याच फटक्यात बरोबर पडलेल्या कळाच फक्त मोजल्या जातात.
मराठी आणि हिंदी एकाच लिपीत लिहिली जातात आणि याच साइटवर दोघांचा कीबोर्डही एकच आहे. फरक एका अक्षराचा आहे: ळ.
इथल्या मराठी मजकुरात ळ ३३ वेळा येतो. हिंदी मजकुरात तो एकदाही येत नाही — शून्य वेळा.
आणि तो दुर्मीळ शब्दांत नाही. १९१ पैकी १७ शब्दांत ळ आहे, आणि ते रोजचे शब्द आहेत: वेळ, सकाळ, संध्याकाळ, शाळा, जवळ, डोळे, खेळ, फळ, मूळ.
म्हणजे मराठी टाइप करणे म्हणजे हिंदी टाइप करणे अधिक एक अक्षर, असे नाही. ते अक्षर इतक्या वेळा येते की त्याची सवय नसेल तर प्रत्येक दुसऱ्या वाक्यात अडखळायला होते.
ळ हा ल याच कळेवर आहे, पण शिफ्ट दाबून. उजव्या तर्जनीची खालच्या ओळीतील कळ.
हे लक्षात घेण्यासारखे आहे. हिंदी टाइप करणाऱ्याला त्या कळेवर शिफ्ट दाबायची गरजच पडत नाही, कारण हिंदीत ळ नाही. मराठीत ती गरज ३३ वेळा पडते.
त्यामुळे हिंदीतून मराठीकडे येणाऱ्याची चूक ठरलेली असते: शिफ्ट सुटते आणि ळ ऐवजी ल पडतो. वेळ चा वेल होतो, शाळा ची शाला होते.
चाचणी हे लगेच दाखवते, कारण ती अक्षर मोजते. ल आणि ळ ही दोन वेगळी अक्षरे आहेत, आणि चुकीचे पडले की ती एक चूक आहे — शब्द वाचता येत असला तरी.
इथल्या मराठी यादीतील १९१ पैकी फक्त ३६ शब्द हिंदी यादीतही आहेत. म्हणजे १९ टक्के.
हा आकडा लहान वाटतो, आणि तो तसाच आहे. तुलनेसाठी: डॅनिश आणि नॉर्वेजियन यांचे ६० टक्के शब्द समान आहेत, आणि मलय व इंडोनेशियन यांचे ७६ टक्के.
म्हणजे लिपी एक असणे आणि भाषा एक असणे या वेगळ्या गोष्टी आहेत. बोटांसाठी फरक एका कळेचा आहे; डोळ्यांसाठी आणि कानांसाठी तो पूर्ण वेगळ्या भाषेचा आहे.
म्हणूनच इथे मराठीची स्वतंत्र यादी आहे, हिंदीची उसनी घेतलेली नाही.
इथल्या मराठी मजकुरातील २८७० अक्षरांपैकी ८६५ मात्रा, वेलांटी आणि पाय मोडणे आहेत — म्हणजे ३०,१ टक्के.
सर्वाधिक येणारी आ-कार २८८ वेळा, मग पाय मोडणे १३७, ए-कार १३४, ई-कार ८३, इ-कार ६७.
इ-कार बद्दल एक गोष्ट लक्षात ठेवण्यासारखी: तो व्यंजनानंतर टाइप करावा लागतो पण दिसतो व्यंजनाच्या आधी. पडद्यावर मजकूर मागे सरकल्यासारखा वाटतो, पण बोटांचा क्रम तोच राहतो.
याचा अर्थ वेग अक्षरे ओळखण्यातून येत नाही, मात्रा ओळखण्यातून येतो. अक्षरे ४५ आहेत; खरी सवय लावायची ती मोजक्या मात्रांची, कारण त्या पुन्हा पुन्हा येतात.
इतर साइटपेक्षा पाच ते पंधरा कमी अपेक्षित धरा. यामागे दोन निर्णय आहेत.
Typepace निव्वळ दाखवते, एकूण नाही. एकूण म्हणजे तुम्ही जे काही टाइप केले ते सगळे; निव्वळ म्हणजे पहिल्याच फटक्यात बरोबर पडलेले तेवढेच. या दोघांतला फरक हीच तुमच्या चुकांची किंमत, वेगाच्याच एककात.
दुरुस्ती केल्याने काही परत मिळत नाही. बॅकस्पेसने मागे गेलात तरी ती जागा तुम्ही ओलांडलीत त्याच क्षणी तपासली गेलेली असते. ळ आणि ल यांच्या बाबतीत हे जास्त जाणवते, कारण चूक शब्दाच्या मध्ये राहते आणि शेवटी लक्षात येते.
शब्दयादी आणि अवतरणे मुळातच मराठी आहेत. यादी प्रत्यक्ष वापराच्या वारंवारतेनुसार आहे, इंग्रजीतून भाषांतरित नाही; अवतरणे म्हणी आणि ओळी आहेत ज्यांचे शब्द मराठी आहेत.
लांब आणि व्यावसायिक मजकूर मात्र उलट आहे, आणि ते स्पष्ट सांगितलेलेच बरे: तो साइटवरील प्रत्येक भाषेत येणारा एकच परिच्छेदसंच आहे, मराठीत आणून रकमा आणि तारखा जुळवून घेतलेला. हे मुद्दाम आहे. जो तोच मजकूर मराठीत आणि इंग्रजीत टाइप करतो, तो स्वतःचे दोन प्रयत्न ताडून पाहतो, दोन प्रकारचे मजकूर नाही.
होय, कारण फलक एकच आहे. अडचण एका अक्षराची आहे: ळ. तो ल याच कळेवर शिफ्ट दाबून येतो, आणि हिंदी टाइप करताना ती शिफ्ट कधीच दाबावी लागत नाही. सवय नसेल तर तिथेच चुका होतात.
होय, आणि ती दोन वेगळी अक्षरे मानते. ळ ऐवजी ल पडला तर ती एक चूक आहे, त्या एका जागेपुरती. शब्द वाचता येत असला तरी मोजमाप अक्षर पाहते, अर्थ नाही.
इथल्या याद्यांत १९१ पैकी फक्त ३६ शब्द समान आहेत, म्हणजे १९ टक्के. लिपी एक आहे म्हणून भाषा एक आहे असे नाही — डॅनिश आणि नॉर्वेजियनचे ६० टक्के शब्द जुळतात, मराठी-हिंदीचे त्याच्या एक तृतीयांशही नाहीत.
पाचने गुणा. संकेतानुसार एक शब्द म्हणजे पाच अक्षरे, आणि पडद्यावरचा आकडाही त्याच संकेताने काढलेला आहे. म्हणून ४० म्हणजे प्रति मिनिट २०० अक्षरे आणि ६० म्हणजे ३००. पडद्यावरचे wpm हे इंग्रजी संक्षेप आहे; मोजमाप तेच.
मोजण्यासाठी आहे, शिकण्यासाठी पुरेसा नाही. तुम्ही आत्ता कुठे आहात आणि कोणत्या कळांना वेळ जातो हे यातून कळते. दहा बोटांनी टाइप शिकण्यासाठी साइटवर स्वतंत्र भाग आहे जो मधल्या ओळीपासून सुरू होतो, आणि ही चाचणी मधूनमधून वापरून काही हलले का ते पाहता येते.